કન્ઝર્વેટિવના વર્ચસ્વથી લિબરલના ઝંઝાવાત સુધી: ઉપ-ચૂંટણીના પરિણામ પોઈલિયેવ્ર માટે ચેતવણીનો ઘંટ

Dhwani News : Political Analysis by Hitesh Jagad.

ઓટાવા — કેનેડિયન રાજકારણના પવનો કેટલી ઝડપે બદલાઈ શકે છે તેનું તાજેતરનું ઉદાહરણ સામે આવ્યું છે. બહુ લાંબા સમય પહેલાની વાત નથી જ્યારે પિયર પોઈલિયેવ્રના નેતૃત્વ હેઠળના કન્ઝર્વેટિવ્સ બહુમતી સાથે સરકાર બનાવવા તરફ આગળ વધી રહ્યા હતા અને જસ્ટિન ટ્રુડોના લિબરલ્સનું સમર્થન તળિયે પહોંચી ગયું હતું. પરંતુ આજે રાજકીય ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે.

ગત ૩૧ ઓગસ્ટે યોજાયેલી ત્રણ ફેડરલ બાય-ઇલેક્શન (ઉપ-ચૂંટણીઓ) માં લિબરલ પાર્ટીનો ભવ્ય વિજય થયો છે. ઓન્ટારિયોની બીચીસ—ઈસ્ટ યોર્ક, બ્રિટિશ કોલંબિયાની નોર્થ વેનકુવર—કેપિલાનો અને સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ક્યુબેક માં કન્ઝર્વેટિવ્સના કબજા હેઠળની ચિકૌટીમી—લે ફજોર્ડ બેઠક પણ આંચકી લીધી છે. આ પરિણામે વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની માટે એક મોટું રાજકીય બૂસ્ટર ડોઝ સાબિત થયું છે.

જોકે, આ કહાની હવે માત્ર લિબરલ્સની જીત પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ તે કન્ઝર્વેટિવ લીડર પિયર પોઈલિયેવ્ર પર વધી રહેલા રાજકીય દબાણ પર ધ્યાન દોરે છે.

ક્યુબેકનું પરિણામ ખાસ કરીને કન્ઝર્વેટિવ વ્યૂહરચનાકારો માટે ચિંતાજનક હોવું જોઈએ. ચિકૌટીમી—લે ફજોર્ડ બેઠક પર ૨૦૧૮ થી કન્ઝર્વેટિવ એમપી રીચાર્ડ માર્ટેલનું વર્ચસ્વ હતું. તેથી લિબરલ ઉમેદવાર ડેનિયલ ગોબિલની વિજય એ માત્ર પરંપરાગત લિબરલ સીટ જાળવી રાખવા પૂરતો નથી, પરંતુ વિપક્ષના ગઢમાં સીધું ગાબડું પાડીને પોલિટિકલ ટેરિટરી જીતવા સમાન છે. બીજી તરફ, બીચીસ—ઈસ્ટ યોર્કમાં તનવીર શહનાવાઝ અને નોર્થ વેનકુવર—કેપિલાનોમાં બ્રેડન કેલીએ પોતાની પાર્ટીની સીટો આસાનીથી જાળવી રાખી છે.

ત્રણ બાય-ઇલેક્શન્સ અને ત્રણેયમાં લિબરલનો વિજય. માર્ક કાર્ની માટે આ રાજકીય મોમેન્ટમ છે, પરંતુ પોઈલિયેવ્ર માટે આ એક અસ્વસ્થ કરી દેતો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે: જસ્ટિન ટ્રુડોના પદ છોડ્યા પહેલા કન્ઝર્વેટિવ્સ પાસે જે વિશાળ લીડ (મોટા સરસાઈ) હતી તેનું શું થયું?

ભૂતકાળ અને વર્તમાન વચ્ચેનો આ તફાવત ખૂબ જ ચોંકાવનારો છે.

ટ્રુડોના નેતૃત્વના અંતિમ મહિનાઓ દરમિયાન, કન્ઝર્વેટિવ્સ ઓપિનિયન પોલ્સમાં ખુબ આગળ ચાલી રહ્યા હતા. જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ માં ટ્રુડોએ પોતાના રાજીનામાની જાહેરાત કરી તે પહેલાં જ, એક રાષ્ટ્રીય પોલમાં કન્ઝર્વેટિવ્સને ૪૭ ટકા સપોર્ટ મળતો દેખાતો હતો, જેની સામે લિબરલ્સ માત્ર ૨૧ ટકા પર અટકેલા હતા. તે સમયે મુખ્ય પ્રશ્ન એ નહોતો કે પોઈલિયેવ્ર પ્રાઇમ મિનિસ્ટર બનશે કે નહીં, પરંતુ એ હતો કે કન્ઝર્વેટિવ્સ કેટલી મોટી બહુમતી મેળવશે.

ત્યારબાદ ટ્રુડોએ રાજીનામું આપ્યું, માર્ક કાર્નીએ સ્ટીઅરિંગ વ્હીલ સંભાળ્યું અને કેનેડિયન પોલિટિક્સની દિશા બદલાઈ ગઈ.

હવે, ૩૩૮કેનેડાના ૩૧ ઓગસ્ટના ફેડરલ પ્રોજેક્શન (ચૂંટણી અંદાજ) મુજબ, લિબરલ્સ સરેરાશ ૨૨૨ બેઠકો મેળવે તેવી શક્યતા છે, જ્યારે કન્ઝર્વેટિવ્સ ઘટીને ૮૪ બેઠકો પર આવી ગયા છે. અલબત્ત, આ આંકડાઓને સમજીને જોવા જરૂરી છે: ૩૩૮કેનેડા એ પોલિંગ અને મોડેલિંગ આધારિત અંદાજ છે, કોઈ આખરી બેલેટ બોક્સનું પરિણામ નથી. પોલ્સ બદલાય છે, કેમ્પેઈન મહત્વ ધરાવે છે, નેતાઓ ભૂલો કરે છે અને મુદ્દાઓ પણ બદલાય છે.

છતાં પણ, ૨૨૨ સીટોનું લિબરલ પ્રોજેક્શન એવું નથી જેને કન્ઝર્વેટિવ્સ નજરઅંદાજ કરી શકે. આ તેમના માટે સ્પષ્ટ રાજકીય ચેતવણી છે.

શું પોઈલિયેવ્રનું નેતૃત્વ હવે સવાલોના ઘેરામાં આવી રહ્યું છે?

પિયર પોઈલિયેવ્ર આજે પણ એક પ્રભાવશાળી કોમ્યુનિકેટર છે અને કન્ઝર્વેટિવ બેઝ પર તેમની મજબૂત પકડ છે. તેમણે મોંઘવારી (અફોર્ડેબિલિટી), હાઉસિંગ ક્રાઈસિસ, ઈન્ફ્લેશન, ક્રાઈમ અને ટ્રુડો સરકાર સામેના અસંતોષને સતત મુદ્દો બનાવીને ભારે જનસમર્થન ઊભું કર્યું હતું. તે સ્ટ્રેટેજી તે સમયે સફળ રહી હતી.

પરંતુ રાજકારણમાં ગઈકાલના આંકડાઓને આધારે ભવિષ્ય સુરક્ષિત નથી રહેતું. હવે કન્ઝર્વેટિવ્સ માટે મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જે વ્યૂહરચના ટ્રુડો સામે સફળ રહી હતી, તે જ રણનીતિ માર્ક કાર્ની સામે કામ કરશે કે કેમ?

માર્ક કાર્ની એક સાવ જુદા જ પ્રકારના રાજકીય પ્રતિસ્પર્ધી છે. અમેરિકા સાથે વધી રહેલી આર્થિક અને વેપાર સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે તેમનું આગમન થયું છે, જેણે તેમને ઇકોનોમિક મેનેજમેન્ટ, કેનેડિયન સાર્વભૌમત્વ અને આર્થિક સ્થિરતાના પ્રતીક તરીકે ઉભરવાની તક આપી છે.

તેથી કન્ઝર્વેટિવ્સ સામે એક મોટો સ્ટ્રેટેજિક પડકાર છે: જે કેનેડિયનો ટ્રુડોથી છુટકારો મેળવવા માંગતા હતા, તેઓ કાર્નીને માત્ર ટ્રુડોના જ ઉત્તરાધિકારી કે તેમનો જ એક ભાગ માનવા તૈયાર નથી. આ તફાવત અત્યંત મહત્વનો છે, અને જો કન્ઝર્વેટિવ્સ આ ફેરફારને ઓળખવામાં નિષ્ફળ જશે તો રાજકીય જમીન તેમના પગ નીચેથી સરકી જશે.

લિબરલ્સે પણ બહુ જલ્દી વિજયની ખુશીઓમાં મશગૂલ થઈ જતાં પહેલાં પોતાના તાજેતરના ઇતિહાસને યાદ રાખવાની જરૂર છે.

જૂન ૨૦૨૪ માં, કન્ઝર્વેટિવ્સે ટોરોન્ટો—સેન્ટ પોલ્સ બેઠક જીતીને લિબરલ્સને મોટો આંચકો આપ્યો હતો — આ એક એવી રાઇડિંગ હતી જેના પર દાયકાઓથી લિબરલ્સનો એકચક્રી અધિકાર હતો. એ એક બાય-ઇલેક્શન માત્ર સ્થાનિક પરિણામ ન હતું, પરંતુ ટ્રુડો માટે સ્પષ્ટ ચેતવણી હતી. ત્યારબાદ ટ્રુડોના લીડરશિપ સામે સવાલો તીવ્ર બન્યા, લિબરલ એમપીઓમાં ગભરાટ ફેલાયો અને આખરે મહિનાઓ પછી ટ્રુડોએ રાજીનામું આપવું પડ્યું.

આ ઇતિહાસ ૩૧ ઓગસ્ટના પરિણામોને વધુ રસપ્રદ બનાવે છે. જો એક સેફ સીટ ગુમાવવાથી ટ્રુડો માટે ચેતવણીનો ઘંટ વાગી શકતો હોય, તો કન્ઝર્વેટિવ્સ પણ ક્યુબેકની પોતાની સીટ ગુમાવવાની ઘટનાને સામાન્ય ગણી શકે નહીં. આનો અર્થ એ નથી કે પોઈલિયેવ્રનું પદ અત્યારે જ ખતરામાં છે, પરંતુ કન્ઝર્વેટિવ્સ માટે આત્મમંથન કરવાનો સમય ચોક્કસ આવી ગયો છે.

કન્ઝર્વેટિવ્સ માટે સૌથી મોટું જોખમ એ વિચારવામાં છે કે લિબરલ્સનું આ મોમેન્ટમ આપોઆપ પૂરું થઈ જશે.

માત્ર વિરોધીની ભૂલોની રાહ જોવી એ કોઈ રાજકીય વ્યૂહરચના નથી. પોઈલિયેવ્ર અને તેમની પાર્ટીએ એ દર્શાવવું પડશે કે તેઓ તેમના પરંપરાગત વોટબેંકથી આગળ વધીને સબર્બન વોટર્સ, ક્યુબેકના મતદારો, ન્યૂ-કમર્સ (નવા ઇમિગ્રન્ટ્સ), યુવાનો અને નિર્ણાયક રાઇડિંગ્સમાં કઈ રીતે સમર્થન મેળવશે. એક સમયે કન્ઝર્વેટિવ્સે લિબરલ્સને સંપૂર્ણપણે બેકફૂટ પર ધકેલી દીધા હતા, પરંતુ તેઓ એવું માની ન શકે કે ટ્રુડોથી નારાજ થયેલા મતદારો આપોઆપ કન્ઝર્વેટિવ બની રહેશે.

માર્ક કાર્નીએ કેનેડિયન રાજકારણના સમીકરણો બદલી નાખ્યા છે. હવે કન્ઝર્વેટિવ્સે પણ પોતાની વ્યૂહરચના બદલવી પડશે.