ટોરોન્ટોના BAPS મંદિરમાં દીપોત્સવી અને નૂતન વર્ષની ભવ્ય ઉજવણી: શ્રદ્ધા, સંસ્કાર અને સેવાના ત્રિવેણી સંગમ સાથે પેઢીઓનું સુંદર મિલન
ધ્વનિ ન્યૂઝ ઓનલાઈન | ટોરોન્ટો
કેનેડાના ગ્રેટર ટોરોન્ટો એરિયા (GTA) માં વસતા ઇન્ડો-કેનેડિયન સમાજ માટે દિવાળી માત્ર રોશની કે ફટાકડાનો તહેવાર નથી, પરંતુ પોતાની સાંસ્કૃતિક વિરાસત અને ભારતીય મૂલ્યોને આગામી પેઢીમાં સિંચવાનું એક સશક્ત માધ્યમ છે. આ વર્ષે પણ ટોરોન્ટો સ્થિત અક્ષરધામ સમાન બીએપીએસ શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિરમાં દીપોત્સવી અને નૂતન વર્ષ વિક્રમ સંવતની અત્યંત ભાવુક, ભવ્ય અને શ્રદ્ધામય વાતાવરણમાં ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. સતત બે દિવસ સુધી ચાલેલા આ મહાઉત્સવમાં હજારોની સંખ્યામાં હરિભક્તો, સ્થાનિક કેનેડિયન નાગરિકો અને અનેક અગ્રણીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. દાદા-દાદી, માતા-પિતા અને કેનેડામાં જન્મેલા કે ઉછરેલા બાળકોએ એક સાથે મળીને આ પર્વ મનાવ્યો હતો. પંપરાગત પૂજન, બાળકો દ્વારા રજૂ કરાયેલા અદ્ભુત સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને ભગવાન સામે ધરાવાયેલા ભવ્યાતિભવ્ય અન્નકૂટ દર્શને આ ઉત્સવને માત્ર એક ધાર્મિક વિધિ સુધી સીમિત ન રાખતા, પેઢીઓ વચ્ચેના આંતરિક સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવતી એક યાદગાર ક્ષણ બનાવી દીધી હતી.
ટોરોન્ટોના આંગણે વસતા ભારતીય સમુદાય માટે કેનેડિયન જીવનશૈલીની ભાગદોડ વચ્ચે પોતાના સંસ્કારો અને પરંપરાઓને જીવંત રાખવી એ એક વિશેષ પ્રાથમિકતા હોય છે. બીએપીએસ મંદિર ખાતે યોજાયેલા આ ઉત્સવે નવી પેઢીને પોતાના પરિવાર અને સંસ્કૃતિ સાથે જોડવાની એક સુંદર તક પૂરી પાડી હતી. બાળકોએ પોતાના પરિવારજનો સાથે મળીને ભક્તિ અને સેવાનો સાચો અર્થ અનુભવ્યો હતો. આ મહોત્સવ માત્ર ઇન્ડો-કેનેડિયન કે ગુજરાતી સમાજ પૂરતો મર્યાદિત ન રહેતા, આસપાસના કેનેડિયન પડોશીઓ અને અન્ય સમુદાયના લોકો માટે પણ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યો હતો. હિન્દુ સનાતન સંસ્કૃતિની ઉદારતા અને પરંપરાઓને નજીકથી સમજવા માટે મંદિરે તમામ મુલાકાતીઓનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું, જેનાથી બહુસાંસ્કૃતિક કેનેડિયન સમાજમાં સદ્ભાવના અને પરસ્પર સમજના તાણાવાણા વધુ મજબૂત થયા હતા.
ઉત્સવ દરમિયાન સમગ્ર મંદિર પરિસર રંગબેરંગી મનોહર રંગોળીઓ, ઝળહળતા દીવડાઓ અને આકર્ષક શણગારથી ઝળહળી ઊઠ્યું હતું. દ્રશ્ય સુંદરતાની સાથે સાથે સમગ્ર આયોજનનો મુખ્ય હેતુ એ હતો કે દૈનિક જીવનમાં પવિત્ર મૂલ્યો અને સંસ્કારોને કેવી રીતે ઉતારવા. વડીલોએ બાળકોને દરેક વિધિનું મહત્વ સમજાવ્યું હતું. દિવાળીના શુભ દિવસે મંદિરમાં પરંપરાગત ચોપડા પૂજન એટલે કે શારદા પૂજનનું વિશેષ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. કેનેડામાં વિવિધ વ્યવસાય, જોબ અને બિઝનેસ સાથે જોડાયેલા ઇન્ડો-કેનેડિયનોએ પોતાના નામાના ચોપડા, લેપટોપ અને નાણાકીય દસ્તાવેજો ભગવાનના ચરણોમાં મૂકીને આવનારા નવા વર્ષમાં સમૃદ્ધિ, સદ્બુદ્ધિ અને સફળતા માટે પ્રાર્થના કરી હતી. આ પૂજન વિધિએ વ્યાપારિક જીવન અને આધ્યાત્મિકતા વચ્ચે એક સુંદર સેતુ બાંધ્યો હતો, જેથી નવું વર્ષ માત્ર આર્થિક પ્રગતિનું જ નહીં પરંતુ ધર્મ અને નીતિનું વર્ષ બને.
દિવાળીની સાંજે બીએપીએસના નાના બાળકો અને યુવાનો દ્વારા એક વિશિષ્ટ સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. કેનેડા જેવા દેશમાં ઉછરી રહેલા બાળકો જ્યારે મંચ પરથી ભારતીય સંસ્કૃતિ, નૈતિક મૂલ્યો અને મહાપુરુષોના વિચારો રજૂ કરે છે ત્યારે ઉપસ્થિત તમામ વાલીઓની છાતી ગર્વથી ફુલાઈ જતી હતી. આ કાર્યક્રમે સાબિત કર્યું કે સંસ્કારોનું હસ્તાંતરણ યોગ્ય વાતાવરણ મળવાથી ખૂબ જ સહજ બની જાય છે. કાર્યક્રમ બાદ તમામ ભક્તોએ એકસૂત્રે જોડાઈને મહાઆરતીમાં ભાગ લીધો હતો. આરતીની દિવ્ય જ્યોત અને મંત્રોચ્ચારથી સમગ્ર વાતાવરણ ભક્તિમય બની ગયું હતું. ત્યારબાદ રાત્રે આકાશમાં કરવામાં આવેલી ભવ્ય આતશબાજીએ (ફટાકડા) બાળકો અને વડીલો સૌના મન મોહી લીધા હતા. મનોરંજનની સાથે સાથે આ આખીય સાંજે પરિવાર, શ્રદ્ધા અને એકતાનો સંદેશ આપ્યો હતો.
આ વર્ષના ઉત્સવનું એક વિશેષ આકર્ષણ તાજેતરમાં જ પ્રાણપ્રતિષ્ઠિત થયેલી 49 ફૂટ ઊંચી શ્રી નિલકંઠ વર્ણી મહારાજની ‘તપોમૂર્તિ’ ના દર્શન હતા. ભગવાન સ્વામિનારાયણના બાળ સ્વરૂપ નિલકંઠ વર્ણીએ ભારતભરમાં કરેલી સાત વર્ષની કઠિન કલ્યાણયાત્રા અને તપશ્ચર્યાનું પ્રતીક એવી આ મૂર્તિના દર્શન કરીને સૌ કોઈએ ધન્યતા અનુભવી હતી. આ પવિત્ર તપોમૂર્તિની ઉપસ્થિતિએ ઉત્સવમાં આવનારા તમામ ભક્તો માટે એક અનોખી દિવ્યતા અને આંતરિક શાંતિનો ઉમેરો કર્યો હતો. મંદિરમાં સેવા આપતા સ્વયંસેવક ચિંતન ભાવસારે ઉત્સવનો સંદર્ભ આપતા જણાવ્યું હતું કે, “દિવાળી આપણને આપણા જીવનમાં મળેલા આશીર્વાદો પ્રત્યે કૃતજ્ઞ બનવાની અને આપણી શ્રદ્ધાને વધુ દ્રઢ કરવાની યાદ અપાવે છે. આ એક એવો સમય છે જ્યારે આપણે વિચારવું જોઈએ કે આપણે બીજાના જીવનમાં વધુ દયા, કરુણા અને આનંદ કેવી રીતે લાવી શકીએ.”
ચિંતનભાઈનો આ સંદેશ નૂતન વર્ષના દિવસે ધરાવવામાં આવેલા ભવ્ય અન્નકૂટ ઉત્સવમાં સાકાર થતો જોવા મળ્યો હતો. ‘અન્નકૂટ’ એટલે કે હરિભક્તો દ્વારા પોતાના ઘરે અત્યંત પવિત્રતા અને ભાવથી તૈયાર કરવામાં આવેલી સેંકડો શાકાહારી વાનગીઓ ભગવાન સામે અર્પણ કરવામાં આવી હતી. આ અન્નકૂટ એ વીતેલા વર્ષ દરમિયાન ભગવાને આપેલી સમૃદ્ધિ પ્રત્યે આભાર વ્યક્ત કરવાનો અને આવનારા વર્ષ માટે આશીર્વાદ માંગવાનો એક ભાવસભર માર્ગ છે. અન્નકૂટની તૈયારીઓમાં સેંકડો સ્વયંસેવકોએ અઠવાડિયા અગાઉથી જ દિવસ-રાત મહેનત કરી હતી. વાનગીઓ બનાવવાથી લઈને મનોહર ગોઠવણી સુધી દરેક કાર્યમાં સ્વયંસેવકોની નિઃસ્વાર્થ સેવાભાવના (સેવા) છતી થતી હતી.
આ ઉત્સવ દરમિયાન “લાઇટ બિયોન્ડ લેમ્પ્સ” (દીવડાઓથી પર પ્રકાશ) વિષય પર આધારિત એક વિશેષ પ્રદર્શન પણ યોજવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રદર્શનનો મુખ્ય હેતુ લોકોને એ સમજાવવાનો હતો કે દિવાળી માત્ર બાહ્ય રોશની, સજાવટ કે ખાણી-પીણી સુધી સીમિત નથી. સાચી દિવાળી ત્યારે ઉજવાય છે જ્યારે ભારતીય સંસ્કૃતિના મૂલ્યો જેવા કે કૌટુંબિક પ્રેમાળ સંબંધો, નિઃસ્વાર્થ સેવા, કરુણા અને સદાચારને આપણે આપણા રોજિંદા જીવનમાં ઉતારીએ. પ્રદર્શનમાં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે માતા-પિતા દ્વારા બાળકને અપાતા સારા સંસ્કાર, જરૂરિયાતમંદને અપાતી મદદ કે પડોશી સાથેનો સહજ પ્રેમ એ જ સાચો પ્રકાશ છે જે સમાજમાંથી અજ્ઞાન અને અંધકારને દૂર કરે છે.
કેનેડામાં પોતાના બાળકોનો ઉછેર કરી રહેલા ઇન્ડો-કેનેડિયન પરિવારો માટે આ પ્રકારના આયોજનોનું મૂલ્ય અનન્ય છે. બીએપીએસ મંદિર જેવા સત્સંગ કેન્દ્રો બાળકોને પોતાના મૂળિયાં (રૂટ્સ) સાથે જોડાયેલા રાખવામાં મદદ કરે છે. પૂજા-વિધિ, સાંસ્કૃતિક પ્રસ્તુતિઓ અને સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા બાળકો સહજ રીતે પોતાની ભાષા, સંસ્કૃતિ અને ધર્મને શીખે છે. આનાથી તેમનામાં એક આત્મવિશ્વાસ અને પોતાના સમુદાય પ્રત્યે ગૌરવની લાગણી પેદા થાય છે.
આ ઉત્સવ માત્ર મંદિરના પરિસર સુધી જ મર્યાદિત ન રહ્યો, પરંતુ સમાજ સેવાના રૂપમાં સમગ્ર કેનેડામાં વિસ્તર્યો હતો. ‘બીએપીએસ ચેરિટીઝ’ (BAPS Charities) દ્વારા કેનેડાના 19 જેટલા મુખ્ય શહેરોમાં વિશાળ ફૂડ ડ્રાઇવ (અન્નદાન ઝુંબેશ) નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. દિવાળીના કરુણા અને દાનના સંદેશને અમલમાં મુકતા આ અભિયાન દ્વારા ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને ખોરાક પૂરો પાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ગત વર્ષે બીએપીએસ ચેરિટીઝ દ્વારા 66,000 પાઉન્ડથી પણ વધુ સુકો ખોરાક એકત્ર કરીને કેનેડાની વિવિધ ફૂડ બેંકોને દાનમાં આપવામાં આવ્યો હતો. આ વર્ષે પણ આ જ ભાવના સાથે કટોકટીનો સામનો કરી રહેલા સ્થાનિક કેનેડિયન લોકોને મદદ પહોંચાડવામાં આવી હતી.
બે દિવસીય આ મહામહોત્સવમાં સ્થાનિક કેનેડિયન રાજકારણીઓ, સિટીના પ્રશાસકો, કાઉન્સિલરો અને વિવિધ સામાજિક ક્ષેત્રના અગ્રણીઓએ પણ હાજરી આપી હતી. તેમની ઉપસ્થિતિ એ વાતની પ્રતીક હતી કે કેનેડાના બહુસાંસ્કૃતિક સમાજમાં ઇન્ડો-કેનેડિયન સમુદાય અને હિન્દુ તહેવારોનું કેટલું મહત્વનું સ્થાન છે. અતિથિઓએ મંદિરની ભવ્યતા, સ્વયંસેવકોની શિસ્ત અને ભારતીય સંસ્કૃતિની સુંદરતાના મુક્ત મને વખાણ કર્યા હતા.
પરમ પૂજ્ય મહંત સ્વામી મહારાજની દિવ્ય પ્રેરણાથી ચાલતી બીએપીએસ સંસ્થા એ સ્વયંસેવકો દ્વારા સંચાલિત એક વૈશ્વિક આધ્યાત્મિક સંસ્થા છે. ટોરોન્ટોમાં યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં સંસ્થાના સૂત્ર ‘બીજાના ભલામાં આપણું ભલું છે’ ની સ્પષ્ટ ઝલક જોવા મળતી હતી. ઉત્સવ પૂર્ણ થયો ત્યારે દરેક પરિવાર પોતાના મનમાં એક નવી ઉર્જા, કૃતજ્ઞતા અને એકતાનો ભાવ લઈને ઘરે પરત ફર્યો હતો. દીવડાઓ, રંગોળી અને ફટાકડા તો ઉત્સવનો એક ભાગ હતા, પરંતુ સાચો ઉત્સવ એ હતો કે લોકો એકબીજાની નજીક આવ્યા. કેનેડાની ધીમી ધબકતી દિનચર્યા વચ્ચે આ દિવાળીએ ઇન્ડો-કેનેડિયન સમાજને પોતાના સંસ્કારોને પુનઃ ઉજાગર કરવાનો અને આગામી પેઢીને સુરક્ષિત ભવિષ્ય સાથે સંસ્કૃતિ આપવાનો અદ્ભુત અવસર પૂરો પાડ્યો છે.
(આ સમાચાર અહેવાલ બીએપીએસ કોમ્યુનિકેશન ટીમ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી પ્રેસ રિલીઝ પર આધારિત છે. તમામ તસવીરો સૌજન્ય: બીએપીએસ કોમ્યુનિકેશન ટીમ)
