2 ટ્રિલિયન ડોલર દાવ પર: કેનેડાના સ્મોલ બિઝનેસને કોણ બચાવશે?

ધ્વનિ ન્યૂઝ ઓનલાઈન | ટોરોન્ટો

કેનેડા અત્યારે એક એવા આર્થિક વળાંક પર ઊભું છે જે ચૂપચાપ આપણા મહોલ્લાઓનું સ્વરૂપ બદલી શકે છે અને હજારો જાણીતા વ્યવસાયોનો અંત લાવી શકે છે. આ ચેતવણી કોઈ શેરબજારના કડાકા કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર વિવાદમાંથી નથી આવી રહી, પરંતુ દેશના પોતાના સ્મોલ બિઝનેસ સમુદાયમાંથી ઉભરી રહી છે. કેનેડિયન ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિપેન્ડન્ટ બિઝનેસ (CFIB) દ્વારા ૨૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા રિપોર્ટ ‘પાસિંગ ધ ટોર્ચ: સ્મોલ બિઝનેસ સક્સેશન ઇન કેનેડા’ મુજબ, લગભગ ૬૩ ટકા સ્મોલ બિઝનેસ માલિકો આગામી દાયકામાં પોતાનો વ્યવસાય છોડવાની તૈયારીમાં છે. આ વ્યવસાયો ૨ ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુની સંપત્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જેનું હસ્તાંતરણ થવાનું છે.

સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે આમાંથી માત્ર ૬ ટકા માલિકો પાસે જ સત્તાવાર લેખિત ‘સક્સેશન પ્લાન’ (ઉત્તરાધિકાર યોજના) છે. આ પરિસ્થિતિ એક ગંભીર રાષ્ટ્રીય સવાલ ઊભો કરે છે: જ્યારે કેનેડાની સ્મોલ બિઝનેસ ઇકોનોમીને ઊભી કરનારા લોકો નિવૃત્ત થશે, ત્યારે તેનો વારસો કોણ સંભાળશે? રેસ્ટોરન્ટ્સ, ગ્રોસરી સ્ટોર્સ, કન્વિનિયન્સ શોપ્સ, મેન્યુફેક્ચરિંગ એકમો, ટ્રાન્સપોર્ટેશન કંપનીઓ અને પારિવારિક સાહસો કેનેડિયન કોમ્યુનિટીની આર્થિક કરોડરજ્જુ છે. તેઓ માત્ર રોજગારી અને ટેક્સ જ નથી આપતા, પરંતુ પેઢી દર પેઢી ગ્રાહકોની સેવા કરે છે. જ્યારે આવો કોઈ એક વ્યવસાય કાયમ માટે બંધ થાય છે, ત્યારે કર્મચારીઓ આજીવિકા ગુમાવે છે, સપ્લાયર્સ ગ્રાહકો ગુમાવે છે અને કોમર્શિયલ પ્રોપર્ટી ખાલી પડવા લાગે છે.

CFIBના અહેવાલ મુજબ, ૭૮ ટકા માલિકો નિવૃત્તિના કારણે બિઝનેસ છોડી રહ્યા છે, જ્યારે ૨૧ ટકા ‘બર્નઆઉટ’ (થાક અને તણાવ) અને ૨૦ ટકા વધતા જતા ઓપરેટિંગ ખર્ચથી પરેશાન છે. વધતા કોમર્શિયલ ભાડા, પેરોલ ખર્ચ, ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ અને સરકારી નિયમો વચ્ચે બિઝનેસ ચલાવવો હવે કઠિન સંઘર્ષ બની ગયો છે. વર્ષો સુધી જીવનભરની બચત અને પરિવારનો સમય આપ્યા પછી, હવે ૪૭ ટકા માલિકો માટે યોગ્ય ખરીદદાર શોધવો એ સૌથી મોટો અવરોધ છે. અન્ય ૩૭ ટકા માલિકોને પ્લાનિંગ માટે સમય નથી મળતો અને એટલા જ ટકા લોકો બિઝનેસની સાચી બજાર કિંમત નક્કી કરવામાં મૂંઝવણ અનુભવે છે.

કેનેડાના ઇન્ડો-કેનેડિયન સમુદાય માટે આ પરિસ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. ઇમિગ્રન્ટ પરિવારોએ સખત મહેનત અને અંગત બચતથી રેસ્ટોરન્ટ્સ, રિટેલ આઉટલેટ્સ, ટ્રકિંગ કંપનીઓ અને ફ્રેન્ચાઇઝી સ્થાપી છે. પ્રથમ પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકો માટે તેમનો બિઝનેસ માત્ર આવકનું સાધન નથી, પરંતુ નવા દેશમાં સ્થાયી થવાના સંઘર્ષ અને સંતાનો માટે વારસો છોડી જવાની આશાનું પ્રતીક છે. પરંતુ કેનેડામાં ઉછરેલી નવી પેઢી મોટાભાગે ટેકનોલોજી, મેડિસિન, એન્જિનિયરિંગ કે ફાઇનાન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં કારકિર્દી બનાવે છે. માતાપિતાના સખત મહેનત માંગી લેતા બિઝનેસ સંભાળવામાં તેમને રસ ન હોય તે સ્વાભાવિક છે. પરંતુ જ્યારે નવી પેઢી અલગ રાહ પસંદ કરે અને પરિવારની નિવૃત્તિની બચત બિઝનેસમાં રોકાયેલી હોય, ત્યારે જવાબદારી કોણ લેશે?

આંકડા દર્શાવે છે કે ૫૪ ટકા માલિકો બહારના ખરીદદારોને, ૨૮ ટકા પોતાના કર્મચારીઓને અને ૧૯ ટકા પરિવારના સભ્યોને બિઝનેસ સોંપવાની અપેક્ષા રાખે છે. વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ૧૩ ટકા માલિકો (અને રિટેલર્સમાં ૧૭ ટકા) બિઝનેસ કાયમ માટે બંધ કરી દેવાની ધારણા રાખે છે. જો નફાકારક વ્યવસાયો માત્ર ઉત્તરાધિકારીના અભાવે બંધ થશે, તો કેનેડા વર્ષોનો અનુભવ અને વ્યાપારી સંપત્તિ ગુમાવશે. આ સંકટનો ઉકેલ નવા સ્ટાર્ટઅપને પ્રોત્સાહન આપવાને બદલે યુવા ઉદ્યોગસાહસિકોને ચાલુ બિઝનેસ ખરીદવામાં મદદ કરવામાં રહેલો છે. CFIBએ સરળ ફાઇનાન્સિંગ, કર્મચારી માલિકી અંગે જાગૃતિ, ખરીદદાર-વેચનારને જોડતું સુરક્ષિત પ્લેટફોર્મ અને આંત્રપ્રિન્યોર ઇમિગ્રેશન પ્રોગ્રામ્સમાં ખાસ બિઝનેસ સક્સેશન કેટેગરી શરૂ કરવાના સૂચનો કર્યા છે.

રિપોર્ટ મુજબ, ૮૬ ટકા માલિકો પોતાના કર્મચારીઓના હિતને અને ૮૩ ટકા બિઝનેસની કામગીરી ચાલુ રાખવાને પ્રાથમિકતા આપે છે. આ સાબિત કરે છે કે સક્સેશન માત્ર વધુ કિંમત મેળવવા માટે નહીં, પરંતુ વર્ષોના સર્જનને જીવંત રાખવા માટે છે. જેમની પાસે લેખિત સક્સેશન પ્લાન છે તેઓ સફળ હસ્તાંતરણ બાબતે વધુ આત્મવિશ્વાસ ધરાવે છે. તેથી, બિઝનેસ પરિવારોએ નિવૃત્તિના વર્ષો પહેલાં જ આયોજન શરૂ કરવું જોઈએ. કેનેડાની સરકારો, બેંકો અને ઉદ્યોગસાહસિકોએ સાથે મળીને પેઢીગત હસ્તાંતરણ માટે યોગ્ય માહોલ ઊભો કરવો પડશે, જેથી પેઢીઓની મહેનતથી ઊભા થયેલા આ વ્યવસાયો સુરક્ષિત રહે અને નવી પેઢીને તેને આગળ ધપાવવાની યોગ્ય તક મળે.