મોર્ગેજના વધતા દબાણ વચ્ચે અંદાજે ૫ લાખ હોમબાયર્સ RRSP રિપેમેન્ટ ચૂક્યા

ધ્વનિ ન્યૂઝ ઓનલાઇન | ઓટાવા

કેનેડાની હાઉસિંગ અફોર્ડેબિલિટી ક્રાઇસિસ હવે મકાનમાલિકો સામે એક નવું અને ગંભીર આર્થિક સંકટ ઊભું કરી રહી છે, જે માત્ર માસિક મોર્ગેજ પેમેન્ટ, વધતા ઘરખર્ચ અને ઊંચા વ્યાજ દરે મોર્ગેજ રિન્યૂ કરવાના પડકારો પૂરતું સીમિત નથી. કેનેડા રેવન્યુ એજન્સી (CRA) ના તાજેતરના આંકડા ચોંકાવનારો ખુલાસો કરે છે કે ૨૦૨૫ના ટેક્સ વર્ષ માટે ફેડરલ હોમ બાયર્સ પ્લાન (HBP) હેઠળ લાભ લેનારા અંદાજે પાંચ લાખ જેટલા લોકોએ તેમના ફરજિયાત રજિસ્ટર્ડ રિટાયરમેન્ટ સેવિંગ્સ પ્લાન (RRSP) ના હપ્તાની કોઈ જ ચુકવણી કરી નથી. આ પરિસ્થિતિ પરિવારોની આર્થિક મજબૂતી અને ઘર ખરીદવા માટે નિવૃત્તિની બચત વાપરવાના લાંબા ગાળાના પરિણામો સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે.

કેનેડિયન મોર્ગેજ ટ્રેન્ડ્સ દ્વારા અહેવાલ કરાયેલા CRA ડેટાના વિશ્લેષણ મુજબ, ૨૦૨૫માં અંદાજે ૧૨.૩ લાખ (૧.૨૩ મિલિયન) હોમ બાયર્સ પ્લાન સહભાગીઓના રિપેમેન્ટ બાકી હતા. જે લોકોએ પોતાના ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કર્યા હતા, તેમાંથી ૫,૧૮,૫૨૦ લોકો તેમની ફરજિયાત વાર્ષિક લઘુત્તમ ચુકવણી કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે. આમાંથી ૪,૭૬,૧૦૦ લોકોએ તો એક પણ ડોલરની ચુકવણી કરી નથી, જ્યારે અન્ય ૪૨,૪૨૦ લોકોએ નિર્ધારિત રકમ કરતાં ઓછું યોગદાન આપ્યું છે. આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે કેનેડાના મધ્યમ વર્ગ અને નવા મકાનમાલિકો પર આર્થિક બોજ કેટલો વધી ગયો છે.

આ આંકડા એક મોટા નાણાકીય પડકાર તરફ ઈશારો કરે છે. ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરનારા અને રિપેમેન્ટની જવાબદારી ધરાવતા ૪૫ ટકાથી વધુ લોકો પોતાનો વાર્ષિક લઘુત્તમ હપ્તો ભરી શક્યા નથી. આ બાબત સૂચવે છે કે હાઉસિંગ માર્કેટમાં પ્રવેશ્યા પછી કેનેડિયનોનો એક મોટો વર્ગ પોતાની નિવૃત્તિની બચતને ફરીથી ઊભી કરવા માટે ભારે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.

હોમ બાયર્સ પ્લાનની રચના પાત્ર કેનેડિયનોને ઘર ખરીદવાના સૌથી મોટા અવરોધ એટલે કે ડાઉન પેમેન્ટ ભેગું કરવામાં મદદ કરવા માટે કરવામાં આવી હતી. લાયક ખરીદદારોને તેમના RRSP માંથી ભંડોળ ઉપાડવાની મંજૂરી આપીને, આ પ્રોગ્રામ એવા નાણાંની સુવિધા પૂરી પાડે છે જે અન્યથા નિવૃત્તિ માટે રોકાયેલા રહેતા. સહભાગીઓને સામાન્ય રીતે આ ઉપાડેલી રકમ પરત ચૂકવવા માટે ૧૫ વર્ષ સુધીનો સમય મળે છે. જોકે, એકવાર ઘર ખરીદી લીધા પછી નાણાકીય જવાબદારીઓ પૂરી થઈ જતી નથી. મકાનમાલિકોએ ડાઉન પેમેન્ટ માટે વપરાયેલા રિટાયરમેન્ટ ફંડને ધીમે ધીમે પાછું જમા કરાવવાની સાથે મોર્ગેજના હપ્તા, પ્રોપર્ટી ટેક્સ, ઇન્શ્યોરન્સ, યુટિલિટી બિલ્સ, મેન્ટેનન્સ અને રોજિંદા જીવનનિર્વાહના ખર્ચાઓનું પણ સંચાલન કરવું પડે છે.

જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ હોમ બાયર્સ પ્લાનનું ફરજિયાત રિપેમેન્ટ ચૂકી જાય છે, ત્યારે બાકી રહેલી વાર્ષિક લઘુત્તમ રકમ સામાન્ય રીતે તે વ્યક્તિની કરપાત્ર આવક એટલે કે ટેક્સેબલ ઇન્કમમાં ઉમેરી દેવામાં આવે છે. આનાથી વ્યક્તિની ઇન્કમ ટેક્સની જવાબદારી વધી શકે છે, જે પહેલેથી જ વિવિધ ખર્ચાઓને પહોંચી વળવા મથતા પરિવારો પર એક વધારાનો આર્થિક બોજ નાખે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ મકાનમાલિકે ૨,૦૦૦ ડોલર પરત ચૂકવવાના હોય અને તે આ જવાબદારી પેટે કંઈ જ જમા ન કરાવે, તો સામાન્ય રીતે તે ૨,૦૦૦ ડોલર તેની ટેક્સેબલ ઇન્કમમાં ગણવામાં આવે છે. આના પર કેટલો વધારાનો ટેક્સ લાગશે તે વ્યક્તિના માર્જિનલ ટેક્સ રેટ અને તેની આર્થિક પરિસ્થિતિ પર નિર્ભર રહે છે. મહત્વની વાત એ છે કે ચૂકી ગયેલી રકમ હોમ બાયર્સ પ્લાનના બાકી બેલેન્સમાંથી પણ ઘટી જાય છે, જેનો અર્થ એ થાય છે કે તે હિસ્સો હવે આ પ્રોગ્રામ હેઠળ ફરીથી જમા કરાવવા માટે ઉપલબ્ધ રહેતો નથી.

આ તફાવત સમજવો ખૂબ જ જરૂરી છે કારણ કે રિપેમેન્ટ ચૂકી જવાથી કોઈ અલગ નાણાકીય દંડ કે પેનલ્ટી લાગતી નથી. તેના બદલે, તે ઇન્કમ ટેક્સનું ભારણ ઊભું કરે છે અને સાથે જ નિવૃત્તિની બચતમાં પાછી જમા થનારી રકમને કાયમી ધોરણે ઘટાડી દે છે. ફર્સ્ટ-ટાઇમ હોમબાયર્સ, ખાસ કરીને યુવા પરિવારો અને કેનેડામાં પોતાની આર્થિક સુરક્ષા સ્થાપિત કરવા મથતા નવા ઇમિગ્રન્ટ્સ માટે આ પ્રોગ્રામ ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. તેમ છતાં, મોંઘા હાઉસિંગ માર્કેટમાં પ્રવેશવા માટે રિટાયરમેન્ટ ફંડ ઉપાડવાથી એક લાંબા ગાળાની જવાબદારી પણ ઊભી થાય છે, જેને મોર્ગેજ અફોર્ડેબિલિટીની સાથે ધ્યાનમાં લેવી અનિવાર્ય છે.

CRA ના તાજેતરના આંકડા એ સ્પષ્ટ નથી કરતા કે વ્યક્તિગત સહભાગીઓએ શા માટે તેમના રિપેમેન્ટ ચૂક્યા છે. આ ડેટા એ સાબિત કરી શકતા નથી કે મોર્ગેજનો ખર્ચ, મોંઘવારી કે રોજગારીની મુશ્કેલીઓને કારણે આ ખાધ પડી છે. તેમ છતાં, રિપેમેન્ટ ન કરનારા લોકોની આટલી મોટી સંખ્યા એ બાબત પર પ્રકાશ પાડે છે કે ઘરના બજેટમાં હાઉસિંગના ખર્ચાઓ અને રિટાયરમેન્ટ સેવિંગ્સની જવાબદારીઓ વચ્ચે કેવી તીવ્ર સ્પર્ધા ચાલી રહી છે.

જ્યારે મકાનમાલિકો મોર્ગેજ રિન્યૂઅલની નજીક પહોંચે છે ત્યારે આ નાણાકીય અસરો વધુ ગંભીર બની જાય છે. જે ઉધાર લેનારાઓએ થોડા વર્ષો પહેલા પ્રમાણમાં સસ્તા વ્યાજ દરે મોર્ગેજ મેળવી હતી, તેમને રિન્યૂઅલ સમયે પ્રવર્તમાન વ્યાજ દરો, બાકી મોર્ગેજ બેલેન્સ અને એમોર્ટાઇઝેશન વ્યવસ્થાના આધારે અલગ અને ઊંચા માસિક હપ્તાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જે પરિવારો પોતાનો દરેક મોર્ગેજ હપ્તો નિયમિતપણે ભરી રહ્યા છે, તેઓ પણ RRSP રિપેમેન્ટ માટે વધારાના નાણાં ફાળવવામાં અસમર્થ અથવા અનિચ્છુક હોઈ શકે છે. આવા નિર્ણયો તાત્કાલિક કેશ ફ્લો તો જાળવી રાખે છે, પરંતુ ભવિષ્યની નિવૃત્તિની તૈયારીઓને નબળી પાડી શકે છે.

CRA ના આંકડાઓનું ખૂબ જ કાળજીપૂર્વક અર્થઘટન કરવું જરૂરી છે. ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ સુધીમાં, રિપેમેન્ટની જવાબદારી ધરાવતા અંદાજે ૮૭,૯૪૦ સહભાગીઓએ હજુ સુધી તેમના ૨૦૨૫ના ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કર્યા ન હતા. તેમના રિટર્ન ફાઇલ થયા પછી જાહેર કરાયેલા કુલ આંકડાઓમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. જે સહભાગીઓએ રિટર્ન ફાઇલ કર્યા હતા, તેમાં ૨૦૨૫માં હપ્તો ચૂકી જનારાઓનું પ્રમાણ ૪૫.૨ ટકા રહ્યું હતું, જે ૨૦૨૪માં ૪૫.૮ ટકા અને ૨૦૨૩માં ૪૬.૩ ટકા હતું. જોકે આ આંકડા સામાન્ય સુધારો દર્શાવે છે, પરંતુ તે એ પણ સાબિત કરે છે કે રિપેમેન્ટની અછત હજુ પણ વ્યાપક પ્રમાણમાં પ્રવર્તી રહી છે.

મોડા ફાઇલ થતા રિટર્ન સમગ્ર ચિત્રને નોંધપાત્ર રીતે બદલી શકે છે. CRA એ શરૂઆતમાં ૨૦૨૪ માટે ૫,૪૨,૭૬૦ સહભાગીઓ હપ્તો ચૂક્યા હોવાનું જણાવ્યું હતું, પરંતુ ત્યારબાદની પ્રોસેસિંગમાં આ આંકડો વધીને ૫,૯૨,૯૭૦ થઈ ગયો હતો. પરિણામે, ૨૦૨૫ના વર્તમાન આંકડાઓને અંતિમ માની લેવા જોઈએ નહીં. એજન્સીએ ૨૦૨૫ માટે ટેક્સેબલ ઇન્કમમાં ઉમેરાયેલી હોમ બાયર્સ પ્લાનની રકમ ૪૫૬.૧ મિલિયન ડોલર હોવાનું પણ જણાવ્યું છે. જોકે, આ રકમમાં રિપેમેન્ટની ખાધ, અયોગ્ય ઉપાડ અને મંજૂર મર્યાદા કરતાં વધુ ઉપાડનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેથી આ સમગ્ર રકમને માત્ર ચૂકી ગયેલા રિપેમેન્ટ તરીકે ગણાવવી ભ્રામક ગણાશે.

સરકારના કામચલાઉ રાહત પગલાં આ સરખામણીને વધુ જટિલ બનાવે છે. જે સહભાગીઓએ ૨૦૨૨ અથવા ૨૦૨૩માં પ્રથમ વખત હોમ બાયર્સ પ્લાનમાંથી ભંડોળ ઉપાડ્યું હતું, તેમને ૨૦૨૫ના રિપેમેન્ટના આંકડાઓમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે કારણ કે તેમના પ્રથમ ફરજિયાત રિપેમેન્ટને અનુક્રમે ૨૦૨૭ અને ૨૦૨૮ના ટેક્સ વર્ષ સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે તાજેતરના આંકડા આ પ્રોગ્રામ દ્વારા નિવૃત્તિની બચત ઉપાડનાર દરેક કેનેડિયનનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા નથી.

ઇન્ડો-કેનેડિયન પરિવારો માટે પોતાનું ઘર હોવું એ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ આર્થિક સીમાચિહ્ન ગણાય છે, ખાસ કરીને જ્યારે પરિવારો મોર્ગેજની જવાબદારીઓ, બાળકોનું શિક્ષણ, પારિવારિક ફરજો અને રિટાયરમેન્ટ પ્લાનિંગ વચ્ચે સંતુલન જાળવી રહ્યા હોય. આ આંકડા એક સમયસરની ચેતવણી આપે છે કે મોર્ગેજ માટે ક્વોલિફાય થવાનો અર્થ એ નથી કે તેની સાથે જોડાયેલી દરેક નાણાકીય જવાબદારી લાંબા ગાળે પરવડી શકે તેવી જ રહેશે.

હોમબાયર્સે મોર્ગેજ રિપેમેન્ટ અને હોમ બાયર્સ પ્લાન રિપેમેન્ટ વચ્ચેનો તફાવત પણ સ્પષ્ટપણે સમજવો જોઈએ. મોર્ગેજ પેમેન્ટ ધિરાણકર્તા એટલે કે બેંકનું દેવું ઘટાડે છે, જ્યારે હોમ બાયર્સ પ્લાન રિપેમેન્ટ RRSP માંથી ઉપાડેલી રકમને ફરીથી જમા કરાવે છે. એક જવાબદારી પૂરી કરવાથી બીજી જવાબદારી આપમેળે પૂરી થઈ જતી નથી. લાયક ખરીદદારો હાલમાં હોમ બાયર્સ પ્લાન દ્વારા વ્યક્તિગત રીતે ૬૦,૦૦૦ ડોલર સુધી ઉપાડી શકે છે. આમ એક પાત્ર દંપતી સંયુક્ત રીતે ૧,૨૦,૦૦૦ ડોલર સુધીનું ભંડોળ મેળવી શકે છે. જોકે આનાથી ડાઉન પેમેન્ટની ક્ષમતામાં મોટો વધારો થાય છે, પરંતુ મોટો ઉપાડ ભવિષ્યમાં મોટા રિપેમેન્ટની જવાબદારી પણ ઊભી કરે છે.

તેથી ફાઇનાન્શિયલ પ્લાનિંગ માત્ર મોર્ગેજ અપ્રૂવલ, ડાઉન પેમેન્ટની ગણતરી અને ક્લોઝિંગ કોસ્ટ પૂરતું મર્યાદિત ન રહેવું જોઈએ. સંભવિત ખરીદદારોએ એ પણ વિચારવું જોઈએ કે ભવિષ્યના RRSP રિપેમેન્ટ તેમના ઘરના બજેટમાં કેવી રીતે બંધબેસશે, ખાસ કરીને જો વ્યાજ દરો અથવા વ્યક્તિગત સંજોગો બદલાય. મોટી ચિંતા માત્ર એ નથી કે લાખો કેનેડિયનો હપ્તો ચૂકી ગયા છે, પરંતુ એ છે કે શું ઘરની માલિકી હવે નિવૃત્તિની સુરક્ષાના ભોગે મેળવવામાં આવી રહી છે. કેનેડાની હાઉસિંગ ચર્ચા ઘણીવાર પ્રોપર્ટીના ભાવ અને મોર્ગેજ રેટ પર કેન્દ્રિત રહે છે, પરંતુ CRA ના આ આંકડા એક નવું પાસું ઉજાગર કરે છે. નીતિ નિર્માતાઓ, બેંકો અને પરિવારો માટે સંદેશ સ્પષ્ટ છે કે ઘર ખરીદવું સુલભ બનાવવું જેટલું જરૂરી છે, તેટલું જ જરૂરી એ સુનિશ્ચિત કરવાનું છે કે કેનેડિયનો પોતાના આર્થિક ભવિષ્યને જોખમમાં મૂક્યા વિના આ જવાબદારી નિભાવી શકે.