૧૦ લાખથી ૫૦ કરોડ સુધી: ‘હનુમાન અંશ’ ફિલ્મે નીમ કરોલી બાબાની ગાથાને ૨૦૨૬ની સૌથી મોટી બોક્સ ઓફિસ સરપ્રાઇઝ હિટ બનાવી

ટોરોન્ટો / નવી દિલ્હી — બોલિવૂડના કોઈ મોટા સુપરસ્ટાર વગર, પ્રારંભિક પબ્લિસિટીના અભાવ વચ્ચે અને માત્ર આશરે ₹૨ કરોડના અત્યંત મર્યાદિત બજેટમાં નિર્માણ પામેલી એક નાની આધ્યાત્મિક ફિલ્મે ૨૦૨૬માં ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસની સૌથી અદ્ભુત બોક્સ ઓફિસ સફળતાની વાર્તા લખી છે. લેખક અને દિગ્દર્શક વિશાલ ચતુર્વેદીની ફિલ્મ ‘હનુમાન અંશ’, જે પરમ પૂજ્ય નીમ કરોલી બાબાના જીવન અને તેમની દિવ્ય શિક્ષા પર આધારિત છે, તેણે ૭ ઓગસ્ટે ભારતના સિનેમાઘરોમાં પ્રવેશ કર્યો ત્યારે તેની પ્રથમ દિવસની કમાણી માત્ર ₹૧૦ લાખ જેટલી નોંધાઈ હતી. પરંતુ, પરંપરાગત અથવા કરોડો રૂપિયાના બ્લોકબસ્ટર માર્કેટિંગ કેમ્પેઇનના બદલે માત્ર શ્રદ્ધાળુઓ અને દર્શકોના માઉથ-ટુ-માઉથ વર્ડ-ઓફ-માઉથ તથા સોશિયલ મીડિયા પબ્લિસિટીના આધારે, ચાર અઠવાડિયાંથી પણ ઓછા સમયમાં આ ફિલ્મે ભારતમાં નેટ ₹૫૦ કરોડનો આંકડો વટાવી લીધો છે. ફિલ્મના નિર્માતા અને દિગ્દર્શક વિશાલ ચતુર્વેદીએ હવે સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે કે આ અભૂતપૂર્વ પ્રતિસાદને ધ્યાનમાં રાખીને ફિલ્મના સિક્વલ પર કામ શરૂ થઈ ચૂક્યું છે.

આ ફિલ્મનું બોક્સ ઓફિસ પરનું આ કમબેક એટલા માટે વધુ આશ્ચર્યજનક છે કારણ કે રિલીઝના પ્રથમ બે અઠવાડિયા દરમિયાન ફિલ્મે માત્ર ₹૧.૪૮ કરોડનો જ વ્યાપાર કર્યો હતો. જોકે, ત્રીજા અને ચોથા અઠવાડિયામાં સોશિયલ મીડિયા પર દર્શકોની ભલામણો અને ભક્તિભાવ ધરાવતા પ્રેક્ષકોના જબરદસ્ત ઘોડાપૂરને કારણે થિયેટરોમાં પ્રેક્ષકોની સંખ્યામાં અચાનક વિસ્ફોટક ઉછાળો આવ્યો હતો. હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, આ ફિલ્મ શરૂઆતમાં માત્ર ૨૫૦ જેટલી સ્ક્રીન્સ પર રિલીઝ થઈ હતી અને મોડી સાંજના શોમાં ઘટાડો થતાં તે ઘટીને માત્ર ૨૫ સ્ક્રીન્સ પર આવી ગઈ હતી. પરંતુ દર્શકોની અવિશ્વસનીય માંગ અને ટિકિટ વિન્ડો પરની ભીડને કારણે પાછળથી આ ફિલ્મને ભારતભરમાં આશરે ૧,૨૦૦ સ્ક્રીન્સ સુધી વિસ્તૃત કરવી પડી હતી.

સિનેમા વિવેચકોનો પ્રતિસાદ દર્શકોના ઉત્સાહની સરખામણીમાં થોડો સંતુલિત રહ્યો છે. ડીએનએ ઇન્ડિયાના સિમ્રન સિંહે ફિલ્મને ૫ માંથી ૩.૫ રેટિંગ આપતાં બાબાના આધ્યાત્મિક પ્રવાસની ભાવનાત્મક શક્તિની પ્રશંસા કરી હતી, જોકે ફિલ્મ નિર્માણના કેટલાક ટેકનિકલ પાસાઓની મર્યાદાઓનો સ્વીકાર કર્યો હતો. ફિલ્મ ઇન્ફર્મેશનના અહેવાલ અનુસાર શૂભિનવ સત્યાએ બાબાના પાત્રમાં ખૂબ જ દમદાર અભિનય આપ્યો છે અને ફિલ્મના સંવાદો અત્યંત પ્રભાવશાળી છે, પરંતુ પટકથાના કેટલાક ભાગો પુનરાવર્તિત અને ધીમા લાગે છે. બીજી તરફ, ઇન્ડિયા ટુડેએ નોંધ્યું હતું કે આ ફિલ્મે કોઈપણ પ્રકારના ભારે-ભરખમ VFX કે ધાર્મિક આડંબરના બદલે કરુણા, સેવા અને માનવતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને આધ્યાત્મકતાને અત્યંત સાહજિક રીતે રજૂ કરી છે.

ઇન્ડો-કેનેડિયન સમુદાય અને ગ્લોબલ ઇન્ડિયન ડાયસ્પોરા માટે આ વાર્તા માત્ર ભારતીય સિનેમાની બોક્સ ઓફિસ સફળતા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેનો સંબંધ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જોડાયેલો છે. નીમ કરોલી બાબાનો પ્રભાવ વૈશ્વિક સ્તરે મુખ્યત્વે રિચાર્ડ અલ્પ્રેટ (જેઓ પાછળથી રામ દાસ તરીકે ઓળખાયા) દ્વારા પહોંચ્યો હતો, જેમણે ૧૯૭૧માં પ્રસિદ્ધ પુસ્તક ‘બી હિયર નાઉ’ લખીને લાખો પશ્ચિમી વાચકોને ભારતીય આધ્યાત્મિકતા અને સનાતન દર્શનનો પરિચય કરાવ્યો હતો.

આ ઉપરાંત, એપલના સહ-સ્થાપક સ્ટીવ જોબ્સ ૧૯૭૪માં આધ્યાત્મિક માર્ગદર્શન અને જીવનના લક્ષ્યની શોધમાં ભારત આવ્યા હતા, પરંતુ તેમના આગમનના એક વર્ષ પહેલાં જ નીમ કરોલી બાબા નિર્વાણ પામ્યા હતા. પાછળથી મેટા (ફેસબુક)ના સ્થાપક માર્ક ઝુકરબર્ગે પણ સ્ટીવ જોબ્સની સલાહને અનુસરીને ઉત્તરાખંડ સ્થિત કૈંચી ધામ આશ્રમની મુલાકાત લીધી હતી. ગુગલના સહ-સ્થાપક લેરી પેજ અને ઇ-બે ના સહ-સ્થાપક જેફરી સ્કૉલ જેવા વૈશ્વિક ટેકનોલોજી લીડર્સે પણ હિમાલયની ગોદમાં આવેલા આ પવિત્ર આશ્રમની મુલાકાત લીધી હોવાનું નોંધાયું છે.

બીજી એક વિશેષ કડી ભૌતિકશાસ્ત્રી અને તબીબ ડૉ. લેરી બ્રિલિયન્ટ છે, જેઓ નીમ કરોલી બાબાના પરમ ભક્ત હતા. તેમણે વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO)ના શીતળા નાબૂદી અભિયાનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી અને દાયકાઓ પછી Google.org ના સ્થાપક એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર તરીકે સેવા આપી હતી. આમ, ‘હનુમાન અંશ’ માત્ર એક આશ્ચર્યજનક બોક્સ ઓફિસ હિટ નથી, પરંતુ તેણે ભારતીય સંત, પશ્ચિમી સિકર્સ, સિલિકોન વેલીના અગ્રણીઓ અને પ્રેમ, સેવા તથા ભક્તિના સંદેશને શોધી રહેલી નવી પેઢીને જોડતા એક અદ્ભુત પ્રકરણને ફરીથી જીવંત કર્યું છે.