નેપાળમાં ફ્લેશ ફ્લડ (Flash Flood) ની મોટી હોનારત: માઉન્ટ કૈલાશની યાત્રાએ ગયેલા ૨૪ કેનેડિયન નાગરિકો ફસાયા, રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન તેજ
કાઠમંડુ, નેપાળ — હિમાલયની પર્વતમાળાઓમાં અચાનક ગ્લેશિયર (Glacial collapse ) ધસી પડવાના કારણે નેપાળ અને ચાઇના બોર્ડર (China border) પર અત્યંત ભયાનક અને વિનાશક પૂર (Flash floods) ત્રાટક્યું છે. આ મોટી નૈસર્ગિક હોનારતમાં અનેક લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે, સમગ્ર વિલેજ (Villages) અને સ્થાનિક કોમ્યુનિટીઝ ધ્વસ્ત થઈ ગઈ છે તથા વિદેશી ટૂરિસ્ટ્સ (Foreign tourists) અને યાત્રાળુઓ સહિત સેંકડો લોકો મિસિંગ (Missing) હોવાના અહેવાલ છે.
બુધવારે વહેલી સવારે આ હોનારત આવી પડી હતી. હિમાલયની સાંકડી ઘાટીઓમાં અચાનક ભારે માત્રામાં વોટર, કાદવ, પથ્થરો અને બરફનો સૈલાબ ધસી આવ્યો હતો. વિધાઉટ એની વોર્નિંગ (Without any warning) આવેલા આ પૂરના કારણે સ્થાનિક લોકોને કે ટૂરિસ્ટ્સને સેફ જગ્યાએ ખસવાનો સહેજ પણ સમય મળ્યો નહોતો. પૂરના પ્રચંડ પ્રવાહમાં મેઇન હાઇવે, બ્રિજ (Bridges), ઘરો, વ્હીકલ્સ (Vehicles) અને હાઇડ્રોપાવર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (Hydropower infrastructure) કાં તો પાણીમાં તણાઈ ગયા હતા અથવા કાદવ નીચે બરીડ (Buried / દટાઈ) ગયા હતા.
બુધવારના ઓફિશિયલ રિપોર્ટ્સ (Official reports) મુજબ નેપાળ અને તિબેટમાં કમ્બાઇન્ડ ડેથ ટોલ (Combined death toll) ૧૬૦ સુધી પહોંચ્યો હતો, જેમાં નેપાળ પોલિસે ૧૫૭ ડેથ્સ કન્ફર્મ કરી હતી અને ચાઇનીઝ ઓથોરિટીઝે ત્રણ મૃત્યુ નોંધાવ્યા હતા. ગુરુવારે જ્યારે રેસ્ક્યૂ ટીમ્સ (Rescue teams) દુરગમ વિસ્તારોમાં પહોંચી, ત્યારે આ ડેથ આંકડો વધુ ઊંચે જવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
આ ડિઝાસ્ટર (Disaster) માં મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય ચિંતા જોડાયેલી છે. નેપાળ ટૂરિઝમ ઓફિશિયલ્સના પ્રારંભિક રિપોર્ટ મુજબ ૪૦૩ લોકો મિસિંગ છે, જેમાં ૩૪૧ ફોરેન નેશનલ્સ (Foreign nationals) નો સમાવેશ થાય છે. સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ગુમ થયેલા લોકોમાં ૨૪ કેનેડિયન્સ (Canadians) પણ સામેલ છે. આ ઉપરાંત ઇન્ડિયા, યુએસએ (US), ઓસ્ટ્રેલિયા અને બ્રિટનના ટ્રાવેલર્સ પણ ફસાયા છે. આમાંના મોટાભાગના લોકો માઉન્ટ કૈલાશ (Mount Kailash / કૈલાસ માનસરોવર) ની પવિત્ર પિલગ્રિમેજ (Pilgrimage / યાત્રા) માટે નીકળ્યા હતા.
માઉન્ટ કૈલાશ દર વર્ષે થાઉઝન્ડ્સ ઓફ પિલગ્રિમ્સ (Thousands of pilgrims) ને આકર્ષે છે, જેઓ હિમાલયના ડિફિકલ્ટ ટેરેન (Difficult terrain / કઠિન ભૂપૃષ્ઠ) પરથી પસાર થઈને કૈલાશ પરિક્રમા પૂર્ણ કરે છે અને માનસરોવર લેક (Lake Manasarovar) ના દર્શન કરે છે. નેપાળના રસુવા ડિસ્ટ્રિક્ટ (Rasuwa district) માંથી પસાર થતા રૂટ પર જ્યારે યાત્રાળુઓની ભારે રશ હતી, ત્યારે જ આ ફ્લડ ત્રાટક્યું હતું.
શરૂઆતમાં આ આફત કોઈ અર્થક્વેક (Earthquake / ભૂકંપ) ના કારણે આવી હોવાનું મનાતું હતું. જોકે, પાછળથી યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે (U.S. Geological Survey) દ્વારા કન્ફર્મ કરવામાં આવ્યું કે આ સિસ્મિક સિગ્નલ ભૂકંપ નહીં, પરંતુ એક મેસિવ ગ્લેશિયર કોલેપ્સ (Massive glacial collapse) અને કાટમાળ ધસી પડવાના કારણે ઉત્પન્ન થયા હતા.
આ પૂરને કારણે ભોટે કોશી-ત્રિશૂલી રિવર કોરિડોર (Bhote Koshi–Trishuli river corridor) ને ભારે ડેમેજ પહોંચ્યું છે, જે આ રીજનનો મુખ્ય ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને ઇકોનોમિક રૂટ છે. સમગ્ર ગામડાઓ અને માર્કેટ્સ ડિસ્ટ્રોય (Destroyed) થઈ ગયા છે. ડેમેજ થયેલા રોડ્સ અને બ્રિજના કારણે સવાઇવર્સ (Survivors) સુધી પહોંચવાના રેસ્ક્યૂ એફર્ટ્સ (Rescue efforts) અત્યંત ચિંતારાજનક બની ગયા છે.
રેસ્ક્યૂ અને રિલીફ ઓપરેશન્સ (Rescue and relief operations) ને ઝડપી બનાવવા નેપાળે પડોશી દેશ ઇન્ડિયા અને ચાઇના પાસે હેલ્પ માંગી છે. ઇન્ટરનેશનલ હ્યુમેનિટેરિયન એજન્સીઝ (International humanitarian agencies) પણ એસિસ્ટન્સ પ્રોવાઇડ કરવા માટે મોબિલાઇઝ થઈ ગઈ છે.
આ હોનારતે હિમાલયન કોમ્યુનિટીઝ માટે ગ્લેશિયર સંબંધિત જોખમો અંગે નવી ચિંતા ઉભી કરી છે. સાયન્ટિસ્ટ્સ (Scientists) વારંવાર વોર્નિંગ આપી રહ્યા છે કે રાઇઝિંગ ટેમ્પરેચર્સ (Rising temperatures / વૈશ્વિક તાપમાન વૃદ્ધિ) ના કારણે ગ્લેશિયર્સ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યા છે, જેનાથી ફ્લેશ ફ્લડ્સ, લેન્ડસ્લાઇડ્સ (Landslides) અને આઇસ-રોક એવલાંચ (Ice-rock avalanches) નું રિસ્ક વધી રહ્યું છે.
કેનેડા માટે હાલ પ્રાયોરિટી ગુમ થયેલા કેનેડિયન નેશનલ્સ (Canadians) ના ન્યૂઝ મેળવવાની છે. કેનેડામાં રહેતા ફેમિલીઝ તેમના સ્વજનો માટે ઓથોરિટીઝ પાસે માહિતીની રાહ જોઈ રહ્યા છે, જ્યારે માઉન્ટેનિયસ રીજનમાં સર્ચ ઓપરેશન ચાલુ છે.
તંત્રી નોંધ (Editor’s Note): આ એક રેપિડ્લી ડેવલપિંગ ડિઝાસ્ટર (Rapidly developing disaster) છે. પ્રારંભિક આંકડાઓમાં બચાવ ટુકડીઓ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પહોંચવાની સાથે સુધારા થઈ રહ્યા છે. ધ્વનિ (Dhwani) ના રીડર્સ નોંધ લે કે કેઝ્યુઅલ્ટી અને મિસિંગ પર્સન્સના આંકડા હજુ પણ બદલાઈ શકે છે.
