અલ્બર્ટાનું ભવિષ્ય દાવ પર: ઐતિહાસિક રેફરન્ડમ પહેલાં કેનેડાની અખંડિતતા માટે માર્ક કાર્નીની હૃદયસ્પર્શી અને આખરી અપીલ

ધ્વનિ ન્યૂઝ ઓનલાઇન | એડમન્ટન | ૧૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬

અલ્બર્ટામાં આગામી સોમવાર, ૧૯ ઓક્ટોબરના રોજ યોજાનારા એક અત્યંત ઐતિહાસિક અને નિર્ણાયક રેફરન્ડમ (લોકમત) માટે સમગ્ર પ્રાંત થનગની રહ્યો છે, ત્યારે કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ દેશની એકતા અને અખંડિતતા જાળવી રાખવા માટે એક ભારે ભાવુક અને પ્રભાવશાળી અપીલ કરી છે. તેમણે અત્યંત ગંભીર ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું હતું કે જો અહીંના મતદારો કેનેડાથી અલગ થઈને એક સ્વતંત્ર રાષ્ટ્ર બનવાની દિશામાં આગળ વધવાનો વિકલ્પ પસંદ કરશે, તો અલ્બર્ટાના રાજકીય, સામાજિક અને આર્થિક ભવિષ્ય સામે લાંબા ગાળાની અનિશ્ચિતતા અને મોટું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે. શુક્રવારે સાંજે એડમન્ટનના વિખ્યાત એક્સ્પો સેન્ટર ખાતે આયોજિત એક વિશાળ જાહેરસભામાં ૫,૦૦૦થી પણ વધુ નાગરિકોના જનમેદનીને સંબોધતા વડાપ્રધાન કાર્નીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે અસ્થિરતા, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં તણાવ અને આર્થિક પડકારો વધી રહ્યા છે, તેવા નાજુક સમયે અલગતાવાદનો માર્ગ પસંદ કરવાના કેવા વિનાશક પરિણામો આવી શકે છે તે અંગે અલ્બર્ટાના લોકોએ ખૂબ જ ઊંડાણપૂર્વક વિચારવાની જરૂર છે.

જે શહેરની ભૂમિ પર પોતે ઉછેરીને મોટા થયા છે તેવા એડમન્ટનના આંગણે આવી પહોંચેલા વડાપ્રધાનનું ‘ફોરેવર કેનેડિયન’ સંસ્થા દ્વારા આયોજિત આ કાર્યક્રમમાં નાગરિકો દ્વારા તાળીઓના ગડગડાટ સાથે અત્યંત ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. પોતાના આ આક્રમક છતાં સંવેદનશીલ ભાષણમાં કાર્નીએ બાળપણની અંગત સ્મૃતિઓ વાગોળવાની સાથે સાથે ઓટાવા એટલે કે ફેડરલ સરકાર સામે અલ્બર્ટાના લોકોમાં દાયકાઓથી ચાલ્યા આવતા અસંતોષ અને રોષનો સ્વીકાર કર્યો હતો. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે ભવિષ્યમાં કેન્દ્ર અને પ્રાંત વચ્ચે વધુ મજબૂત સહકાર અને પારદર્શક સંબંધો સ્થાપિત કરવામાં આવશે. વિદેશી શક્તિઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય હરીફો વિભાજિત કેનેડાનો અયોગ્ય લાભ ઉઠાવી શકે છે તેવી ચેતવણી આપતાં તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આ લોકમત માત્ર પ્રાંતના સ્થાનિક રાજકારણ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે દેશના ભવિષ્યને નક્કી કરનારો મહત્ત્વનો મોડ છે. રાષ્ટ્રીય એકતા જ કેનેડાને આર્થિક દબાણો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારો સામે મજબૂતીથી લડવાની તાકાત આપે છે.

એડમન્ટનની આ મહાસભા પહેલાં વડાપ્રધાન કાર્નીએ કેલગરી અને રેડ ડીયર ખાતે પણ ઝંઝાવાતી પ્રચાર રેલીઓ કરી હતી, જ્યાં તેમણે કેનેડાના ઉર્જા ક્ષેત્ર (એનર્જી સેક્ટર), આર્થિક વિકાસ અને રાષ્ટ્રીય ઓળખમાં અલ્બર્ટાના ભગીરથ યોગદાનની પ્રશંસા કરી હતી. શુક્રવારે વહેલી સવારે રેડ ડીયર ખાતે યોજાયેલા એક સંયુક્ત કાર્યક્રમમાં ફેડરલ નીતિઓ અંગે તીવ્ર મતભેદો હોવા છતાં અલ્બર્ટાના પ્રીમિયર ડેનિયલ સ્મિથ વડાપ્રધાન કાર્ની સાથે એક જ મંચ પર ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ બંને નેતાઓએ એકસૂરે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે અલ્બર્ટા કેનેડિયન ફેડરેશન અથવા કોન્ફેડરેશનનો જ એક અવિભાજ્ય હિસ્સો બની રહેવો જોઈએ. જોકે, આ મુદ્દા સિવાય રેફરન્ડમના અન્ય નવ પ્રશ્નો પર બંને વચ્ચે કોઈ સહમતિ સાધી શકાઈ નથી. પ્રીમિયર સ્મિથ ઇમિગ્રેશન એટલે કે વિદેશી નાગરિકોના વસવાટ અને બંધારણીય બાબતો પર પ્રાંતને વધુ સ્વાયત્તતા અને સત્તા મળે તેવા પ્રસ્તાવનો ખુલ્લેઆમ ટેકો આપી રહ્યા છે, જ્યારે વડાપ્રધાન કાર્નીએ મતદારોને આ તમામ જોગવાઈઓને નકારી કાઢવા આહ્વાન કર્યું છે.

આગામી ૧૯ ઓક્ટોબરના રોજ યોજાનારા આ રેફરન્ડમમાં અલ્બર્ટાના નાગરિકો સામે દસ અલગ-અલગ પ્રશ્નો મુકવામાં આવ્યા છે. જેમાં સૌથી ચર્ચાસ્પદ અને મહત્ત્વનો પ્રશ્ન નંબર ૧૦ છે. આ પ્રશ્નમાં પૂછવામાં આવ્યું છે કે શું અલ્બર્ટાએ કેનેડાના એક પ્રાંત તરીકે ચાલુ રહેવું જોઈએ કે પછી તેની સરકારે દેશથી અલગ થવા માટેના બાઇન્ડિંગ રેફરન્ડમ (આખરી લોકમત) તરફ આગળ વધવા માટેની જરૂરી બંધારણીય પ્રક્રિયા શરૂ કરવી જોઈએ? અહીં એ વાત નોંધવી અત્યંત જરૂરી છે કે આ પ્રક્રિયાની તરફેણમાં મતદાન કરવા માત્રથી અલ્બર્ટા તાત્કાલિક અસરથી સ્વતંત્ર દેશ બની જશે નહીં. કેનેડાથી વિભાજિત થવા માટે ભવિષ્યમાં અનેક કાનૂની, બંધારણીય અને રાજકીય તબક્કાઓમાંથી પસાર થવું પડશે, જેમાં ફેડરલ-પ્રાંતીય સત્તાઓની વહેંચણી, આર્થિક સંપત્તિ અને મૂળ નિવાસીઓના (ઇન્ડીજીનસ રાઇટ્સ) અધિકારો અંગેની જટિલ વાટાઘાટોનો પણ સમાવેશ થાય છે.

વડાપ્રધાન કાર્નીના આ સમગ્ર અલ્બર્ટા પ્રવાસ દરમિયાન દેશની ઉર્જા નીતિ અને તેલ-ગેસ ઉદ્યોગનો મુદ્દો કેન્દ્રસ્થાને રહ્યો હતો. કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણયથી અલ્બર્ટાના ઓઇલ એન્ડ ગેસ સેક્ટરને થયેલા નુકસાન, કુદરતી સંસાધનોના વિકાસમાં પડેલી અડચણો, માર્કેટ એક્સેસ અને પશ્ચિમ કેનેડા પ્રત્યે ઓટાવાના સાવકા મા-બાપ જેવા વર્તન અંગેના સ્થાનિક લોકોના રોષને વડાપ્રધાને સ્વીકાર્યો હતો. તેમણે પ્રસ્તાવિત ‘પેસિફિક લિંક પાઇપલાઇન’ અને અન્ય પાયાના માળખાકીય પ્રોજેક્ટ્સનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું હતું કે કેનેડાના ઉર્જા નિકાસનો વિસ્તાર કરવા અને અમેરિકન બજારો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકાર હવે નવી દિશામાં કામ કરી રહી છે. અલ્બર્ટાના લાખો નાગરિકો માટે આ ચર્ચા માત્ર રાજકારણ નથી પરંતુ દાયકાઓથી ચાલી આવતી આર્થિક સ્વાયત્તતા, સાધન-સંપત્તિની કમાણી અને સમાન રાજકીય પ્રતિનિધિત્વની લડાઈ છે. અલગતાવાદના સમર્થકોનું માનવું છે કે પ્રાંતને તેના આર્થિક નિર્ણયો પર સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હોવું જોઈએ, જ્યારે કેનેડા સાથે રહેવાના સમર્થકો વ્યાપારી સંબંધો, વહેંચાયેલી સંસ્થાઓ અને આર્થિક સ્થિરતા પર ભાર મૂકી રહ્યા છે. કેટલાક લોકો આ રેફરન્ડમને કેન્દ્ર સામે પોતાની વાટાઘાટોની તાકાત વધારવાની તક તરીકે જોઈ રહ્યા છે.

બીજી તરફ, એડમન્ટનના મેયર એન્ડ્ર્યુ નાકે આ રેફરન્ડમની સમયસરતા સામે સવાલો ઉઠાવતા જણાવ્યું હતું કે આટલા મોટા આર્થિક સંસાધનો અને જાહેર જનતાનું ધ્યાન રાજકીય મુદ્દાઓને બદલે પ્રાંતની શાળાઓ, હોસ્પિટલો, આરોગ્ય સેવાઓ અને પાયાની સુવિધાઓ સુધારવામાં વપરાવું જોઈએ. ‘ફોરેવર કેનેડિયન’ ઝુંબેશનું નેતૃત્વ કરી રહેલા અલ્બર્ટાના ભૂતપૂર્વ ડેપ્યુટી પ્રીમિયર થૉમસ લુકાઝુક અને આઇસ હોકીના દિગ્ગજ ખેલાડી કેવિન લોવે પણ નાગરિકોને એકતા જાળવી રાખવા હાકલ કરી હતી. આ ઉપરાંત, પૂર્વ પ્રીમિયર રચેલ નોટલીએ પણ વિડિયો સંદેશ દ્વારા દેશની અખંડિતતાને સમર્થન આપ્યું હતું. ફેડરલ કન્ઝર્વેટિવ પક્ષના નેતા પિયરે પોઈલિવરે પણ શુક્રવારે કેલગરીમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન અલ્બર્ટા કેનેડા સાથે જ રહે તે વાતને જાહેર સમર્થન આપ્યું હતું.

રાજકીય નિવેદનો અને ખેંચતાણ વચ્ચે આ રેફરન્ડમમાં સામાન્ય નાગરિકોનો અદ્ભુત ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. શુક્રવાર સાંજ સુધીના અહેવાલો મુજબ, ૧૦ લાખથી પણ વધુ અલ્બર્ટાવાસીઓએ એડવાન્સ વોટિંગ દ્વારા પોતાનો કિંમતી મત આપી દીધો છે, જે પ્રાંતના બંધારણીય ભવિષ્ય પ્રત્યે લોકોની જાગૃતિ દર્શાવે છે. એડવાન્સ વોટિંગ શનિવાર, ૧૭ ઓક્ટોબરના રોજ પૂર્ણ થઈ રહ્યું છે. ૧૯ ઓક્ટોબરના મતદાનના મુખ્ય દિવસે સવારે ૯:૦૦ થી રાત્રે ૮:૦૦ વાગ્યા સુધી મતદાન મથકો ખુલ્લા રહેશે. મતોની બિનઅધિકૃત ગણતરી ૪૮ કલાકમાં જાહેર થશે જ્યારે ૧૯ ઓક્ટોબરના ઐતિહાસિક લોકમતનું આખરી અને સત્તાવાર પરિણામ ૨૯ ઓક્ટોબરે જાહેર કરવામાં આવશે.

અલ્બર્ટામાં વસતા હજારો ઇન્ડો-કેનેડિયન પરિવારો, સાહસિક વેપારીઓ, નોકરીયાતો અને નવા આવેલા ઇમિગ્રન્ટ્સ માટે આ રેફરન્ડમ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. કારણ કે આ નિર્ણય સાથે તેમની રોજીરોટી, બિઝનેસની સ્થિરતા, ભવિષ્યની રોજગારીની તકો અને નવી ઇમિગ્રેશન પોલિસી જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો સીધી રીતે જોડાયેલા છે. સોમવારના મતદાન બાદ પરિણામ ગમે તે આવે, પરંતુ અલ્બર્ટા અને કેનેડા વચ્ચેના સંબંધોની આ નવી દિશા આગામી અનેક દાયકાઓ સુધી કેનેડિયન રાજકારણ અને અર્થતંત્ર પર ઊંડી છાપ છોડશે તે નક્કી છે.

Reporting sources: Associated Press, Reuters, The Canadian Press and Elections Alberta.